همه چیز درباره دریای خزر | وب سایت بنیتو

همه چیز درباره دریای خزر

توی این پست سعی کردم به معرفی بیشتر دریای کاسپین(خزر) بپردازم تا اطلاعات بیشتر و جامع تری از این دریاچه پهناور داشته باشیم .

مقدمه :

دریای خزر به همراه دریاهای آرال، مدیترانه، سیاه و پارس، باقیماندة دریای بزرگ “تیتیوس” می‌باشد. خزر که در نقشه‌های جهان به “کاسپین” (CASPIAN) معروف است، بزرگترین دریاچه جهان و سومین منبع ذخایر نفت و گاز دنیا می‌باشد که از شمال به روسیه، از جنوب به ایران، از غرب به آذربایجان و از شرق به ترکمنستان و قزاقستان محدود می‌شود و دارای ۱۲۰۴ کیلومتر طول و بین ۲۲۰ تا ۵۵۰ کیلومتر پهنا و ۶۵۰۰ کیلومتر محیط است که از این مقدار ۶۵۷ کیلومتر سواحل ایران، ۸۲۰ کیلومتر سواحل آذربایجان، ۱۴۷۶ کیلومتر سواحل روسیه، ۱۶۴۷ کیلومتر سواحل ترکمنستان و ۱۹۰۰ کیلومتر سواحل قزاقستان می‌باشد.

شیب این دریا به سمت ایران (از شمال به جنوب) است، به طوریکه عمق آن در شمال بین ۱۰ تا ۱۲ متر، در وسط دریا ۷۷۰ متر و در عمیق‌ترین نقطه جنوبی ۱۰۰۰ متر است.

تاریخچه
دریای خزر که در گذشته به نامهایی چون خاواینسکی، دریای هیرکانیان، دریای جرجان (گرگان)، بحر مازندران بحر آبسکون ،بحر قانیاوکاسپین نامیده می‌شد، بزرگ‌ترین دریاچه رو.ی زمین است. این دریای بسته که در شمال کوههای آلپ -هیمالیا قرار گرفته، باقیمانده‌ای از دریای پاراتتیس است که بر پایه پژوهش های زمین شناسان روسی، حدود ۱۱۰۰۰ سال پیش، پس از جدایش از دریاهای سیاه ومدیترانه، مستقل شده است.

وسعت
دریای خزر، با وسعت حدود ۴۳۶۰۰۰ کیلومتر مربع، ۱۲۰۰ کیلومتر طول و ۲۲۰ تا ۵۵۰ کیلومتر پهنا دارد. و حجم آب آن افزون بر ۷۷۰۰۰ کیلومتر مکعب است. گودی این دریا در بخش شمالی، ۱۰ تا ۱۲ متر و در بخش میانی، تا ۷۷۰ متر است و گودترین نقطه آن در بخش جنوبی، تا ۱۰۰۰ متر تیز می رسد. سطح آب دریاچه در حدود ۲۶ تا ۲۸ متر (برحسب سالهای مختلف) از سطح آب دریاهای آزاد، پایینتر است این دریا از طریق ولگا و همچنین کانال ولگا- دن که مجهز به حوضچه های تنظیم سطح آب و برقراری هم ترازی آب است، به طور غیر مستقیم با دریای بالتیک و دریای سیاه ارتباط دارد.

ریخت شناسی
بخش شمالی خزر، شیب بسیار ملایم دارد. دو بخش میانی و جنوبی، با یک برجستگی زیر آبی به نام برجستگی سرت در حد فاصل دماغه باکو و خلیج قره بغاز (ترکمنستان) با امتداد شمال غربی- جنوب شرقی از یکدیگر جدا میَ‌شوند این برجستگی، ادامه کوههای قفقاز است و ژرفای آب روی آن از ۲۰۰ متر، تجاوز نمی‌کند. این برجستگی، مانع جریان آب، در سطح دریاچه نیست.

حجم آب
بیش از دو سوم حجم آب دریای خزر در بخش جنوبی است. نزدیک به یک سوم از آب در بخش مرکزی و فقط حدود ۰٫۱ درصد به بخش شمالی تعلق دارد.

رسوبات بستر
به دلیل ناهمگنی ریخت بستر، گسترش رسوبهای وارده، ناهماهنگ است. سالانه رودهای وارده، به ویژه ولگا حدود ۹۰ میلیون تن رسوب را وارد دریاچه می‌کنند که در آنها، سیلت از همه بیشتر است و همراه با دیگر انواع (ماسه، رس کربناتی دانه ریز) ستبرای قابل توجهی را تشکیل می‌دهند. ستبرای رسوبات نرم بستر دریای خزر را از ۴۰ متر در نقاط شمالی و مرکزی تا حدود ۱۲۰۰ متر در بخش جنوبی برآورد کرده‌اند.
گل افشان ها و گیفون های خزر:

در بخش جنوبی دریای خزر به ویژه در جمهوری آذربایجان و ترکمنستان محدوده آبی شمال غربی بندرانزلی و در شمال بندر ترکمن (منطقه داشلی برون و قزل تپه) به ویژه از دیدگاههای نشانه های مثبت وجود نفت و گاز، در خور توجه‌اند. آن گل فشان ها حدود ۷۰ درصد گل فشانهای دنیا را تشکیل می‌دهند و. ابزاری خوب در پی‌جویی های نفتی به شمار می‌آیند. در هر حال، باید گفت که به دلیل فورانهای ناخواسته هنگام حفاری، می‌توانند مخاطره آمیز باشند.

دمای آب
دما در تابستان تقریبا در همه جا برابر است. ولی در زمستان، بخش شمالی دریای خزر (دست کم چهار ماه) دمای زیر صفر دارد و یخبندان است در صورتیکه در جنوب آن، هیچگاه یخبندان نمی‌شود و متوسط دما ۵۰۹+ درجه سانتیگراد است.

تغییرات سطح آب
شواهد تاریخی نشان داده که سطح آب دریای خزر، همیشه در نوسان بوده است. اعداد گزارش شده، متفاوت است در مجموع به نظر می‌رسد که بین بالاترین و پایین ترین سطح آب، ۹ متر اختلاف وجود داشته است به دلیل وسعت زیاد، تغییرات سطح آب دریا، بر تغییرات آب و هوایی و حتی پستانداران پیرامون اثرگذار است. عوامل تاثیرگذار در بالا آمدن سطح دریا، عبارتند از: عوامل کوتاه مدت طبیعی (مانند چرخه های آب و هوایی و افزایش دمای زمین) و عوامل مصنوعی (جلوگیری از تبخیر در قره بغاز، ورود فاضلاب شهری).
ر پیشین می‌باشد.
ماهی های موجود در دریای خزر :

البته لازم به توضیح که ماهی های موجود در دریای خزر به دو دسته استخوانی و غیر استخوانی تقسیم میشوند .

ماهی دریایی خزر

۱-ماهی آزاد : نام فرنگی آن سومون یا سامن و گاهی سالمون تلفظ می شود . مرغوب ترین ، عالی ترین ماهی جهان است . دوكی شكل و كشیده است . فلس ریز دارد با پوشش نقره ای روشن ، خال سیاه روی آن دیده می شود . رنگ پوست آن سفید یا به رنگ نارنجی است . خاویار ماهی آزاد درشت و نارنجی مایل به قرمز بلوری است . فیله ماهی آزاد را معمولاً دودی می كنند وبه رنگ عقیقی نیمه بلوری می شود و ورقه های نازك آن را با نان سفید و كره به صورت اردور مصرف می كنند .

۲-ماهی سفید : دوكی شكل است با فلس نقره ای روشن و سربی تیره و دم دو فاق با گوشتی سفید و لطیف ، جنس نر آن كشیده تر است و روی سر آن خال های درشت و سفید دارد . گوشت نر آن بیشتر است و این ماهی در دو نوع است : دریایی و پرورشی كه نوع دریایی آن مرغوب تر است . ماهی سفید را می توان سرخ نمود یا روی آتش كباب كرد و همینطور بخار پز یا به صورت دودی نیز مصرف نمود .

۳-اردك ماهی : در مازندران سوپ نامیده می شود . از رودخانه به دریا می آید . فلس ریز به رنگ خاكستری زیتونی دارد . زیر شكم مایل به زرد است . پوزه كشیده و دهان بزرگ و دندانهای قوی دارد . اردك ماهی را می توان سرخ كرد یا روی آتش كباب كرد و به صورت كبابی یا بخار پز نیز مصرف كنند .

۴-ازون بزون با خاویار : سه نوع ماهی دارای خاویار سه نوع ماهی دارای خاویار در دریای خزر وجود دارد به نام : ۱) بلوگا استروژن ۲) آسترا استروژن ۳) سورو گا استروژن

ماهی/خزر
ماهی/خزر

از میان این سه ماهی سورگااستروژن به زبان تركی یعنی ازون برون ، ازهمه معروف تر است بهترین برش از زیر طبله شكم تا حدود یك وجب مانده به دم ماهی به دست می آید . پوست این ماهی كلفت و خشن است و بهتر است كنده شود . بافت قهوه ای زیر پوست هم باید گرفته شود .

گوشت این ماهی سفید و سفت بدون خاراست . نشانه تازگی نداشتن بوی زهم و رنگ گوشت آن كه سفید عاجی مایل به صورتی است . بهتر است این ماهی را كباب كرد . خاویار این ماهی شهرت جهانی دارد . این خاویار با اندكی نمك در قوطی های كوچك عرضه می شود كه معمولاً به عنوان اردور می خورند و بر حسب رنگ و اندازه دانه ، درجه بندی می شود . انواع این خاویار عبارتند از : خاكستری ، سیاه ، بور ، درشت ، ریز و بسیار درشت ، گران ترین نوع خوایار بور بسیار درشت است .

۵-سوف : بعد از ماهی سفید شمال , پرخریدارترین ماهی است . این ماهی كشیده و دوكی شكل است . پوزه باریك فلس ریز نقره ای دارد و تقریباً بی خار است جزء ماهی های مرغوب به شمار می رود گوشت آن سفید و نرم است .

۶-سیم : سیم, ماهی رودخانه است كه خود را به دریا می رساند . كتابی شكل است با فلس متوسط نقره ای درخشان . گوشت چرب با خارهای ریز فراوان دارد . سیم را معمولاً نمك سود می كنند

۷-كپور: كپور به زبان فرنگی كارپ نوعی ماهی مرداب است و از آب های ساحلی دریای خزر و مرداب های كنار آن دریا به دست می آید ماهی كپور اغلب به علت حركت در گل و لای كف رودخانه یا مرداب و تغذیه ازگیاهان چنین محیطی بوی گل ولای می دهد . برای از بین بردن آن كافی است كه ماهی را مدتی در مخلوط سركه و آن قرار داد . ماهی كپور ، دوكی شكل و پهن است و رنگ آن طلایی مایل به قهوه ای با فلس های درشت است . كپور به واسطه تغذیه مرداب ، گاهی ممكن است طعم نا خوشایندی داشته باشد . برای از بین بردن طعم ناخوشایند پس ازتمیز كردن كپور ، آنرا نیم ساعت در آب سرد با ۶ قاشق سركه بخوابانید .

۸-كفال: دوكی شكل است با پوزه تیزنقره ای رنگ بافلس درشت . گوشت آن سفید و سفت است كفال را روس ها وارد دریای خزر كرده اند . كفال را مردم شمال دودی و شور می كنند ویا به صورت سرخ شده یا كباب با نارنج و لیمو مصرف می كنند .

۹-كلمه : ماهی كوچكی است . فلس این ماهی شبیه فلس كپور و رنگ آن تیره است معمولاً به صورت سرخ شده یا كباب مصرف می كنند .

۱۰-كولی : ماهی كوچكی است با فلس ریز نقره ای . انواع اصلی آن عبارتند از : كاس كولی كه گرده آن به رنگ كبود پر طاووسی است . سیاه كولی گرده آن سیاه وفلس سربی تیره رنگ دارد . شاه كولی رنگ نقره ای تنه پهن دارد معمولاً به صورت سرخ كرده یا كباب مصرف می كنند .

۱۱-قزل آلا: در آبهای شمالی و برخی ازرودخانه های داخلی پیدا می شود . نسبتاً كوچك است با پوست خال دار كه البته قزل آلا با خال قرمز بسیار مرغوب تر است نوع رنگین كمان ماهی قزل آلا پرورش داده می شود و این ماهی را معمولاً سرخ می كنند .

۱۲-شك ماهی یا هرنیگ : جزء ماهی های سرگردان اقیانوسها و دریاها منجمله دریای خزر به حساب می آید . كلمه هرنیگ از نظرلغوی بمعنی لشكر و سپاه است . وجه تشبیه آن این است كه شك ماهیها بصورت گله ای در سطح وسیعی حركت می كنند و به علت وفور آن ارزانقیمت می باشد . فلس این ماهی به سهولت از بدن جدا می شود . در اروپا قیمت درتمام فصول صید می شود . و بهترین نوع آن شك ماهیشور از اواسط تابستان تا پایان فصل پائیز صید می شود . در شمال ایران اكثراً به نام روسی آن سیلوتكا مشهور می باشد .

۱۳-كیلكا: از خانواده شك ماهیان یا هرنیگها می باشد . صید محدود دارد . به صورت كنسرو یا دودی و یا منجمد به بازار میآید . در شوروی از قسمت آبهای جنوبی دریای خزر صید فراوان دارد .

۱۴-نوعهای دیگرماهی مانند فیل ماهی و ماش … در دریای خزر یافت می شود.

بنادر اصلی دریای خزر :

بنادر روسی ماخاچ قلعه، آلیا، آستراخان و مدیران بنادر مهم کشورهای حوزه دریای خزر شامل بنادر آکتائو (جمهوری قزاقستان)، باکو (جمهوری آذربایجان)، ترکمن باشی ( ترکمنستان)و بنادر شمال ایران نظیر انزلی ،آستارا،نوشهر ،بندر گز از بنادر آن بشمار میروند.

اختصاصی/ بنیتو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *